Mumthrillers

Ik begin een beetje geïrriteerd te raken over de vrouwenrollen in thrillers, omdat ik het gevoel heb dat mumlit en verhaalrecepten zoals bekend van de Bouquetreeks te veel terrein in de thriller veroveren.

Heb ik daar gelijk in?

Er bestaan ongetwijfeld romans die speciaal voor mums, moeders, geschreven zijn, als ook romans die over hun leven gaan, of die mums als hoofdpersoon hebben. Sterker nog, de literatuurwetenschap  is soms van mening dat de allereerste roman in de westerse geschiedenis een soort mum-roman was, namelijk Pamela van Samuel Richardson, hoewel andere gesubsidieerde wetenschapslui menen dat Don Quichote van de Spaanse schrijver Cervantes daarvoor in aanmerking komt.

Of al die romans met of rondom mums in het denigrerende hokje van de commerciële “mumlit” moeten worden gestopt, is eigenlijk geen vraag. Ook Tolstoi’s Anna Karenina is moeder, evenals Madame Bovary van Flaubert, of Praxis van Fay Weldon, maar niemand zou op het idee komen deze romans onder mumlit of Bouquetreeks-romantiek te rangschikken.

Mijn wrevel draait niet om de selectie van een welomlijnd type leven of hoofdpersonen.

Mannen zonder gezinsleven

Thrillers, romans noirs en zeker detectives zijn in de beginperiode van deze genres in het Europees-Amerikaanse interbellum tussen de twee wereldoorlogen niet begonnen als verhalen met moeders in de hoofdrol die misdaden oplossen of stoppen. Zelfs Miss Marple van de schrijfster Agatha Christie (moeder van een dochter) was een oude vrijster. De helden tot de jaren ’60 waren ongehuwde, of al lang weer gescheiden mannen zonder gezinsleven.

‘Vervrouwde’ beroepen

Maar inmiddels zijn deze genres geëvolueerd langs dezelfde lijnen als de maatschappij. Daarom hoeven er, hoop ik zo, niet alleen commerciële bedoelingen aan het besluit van auteurs of uitgevers ten gronslag te liggen om thrillers te produceren waarin moeders de hoofdrol spelen, als rechercheur, rechter, psychotherapeute, journaliste, advocate of in een ander ‘vervrouwd’, gefeminiseerd beroep dat contact met de misdaad geloofwaardig maakt. Zulke wezens bestaan inmiddels in de werkelijkheid en het besef dat de meerderheid van de thrillerskopende lezers hoogstwaarschijnlijk lezeressen zijn, maakt het daarom des te logischer dat ze steeds vaker als romanfiguren opduiken. Bovendien deden steeds meer vrouwelijke thrillerauteurs hun intrede in het vak – die uiteraard een beroep doen op hun eigen levenservaringen om personages vlees op de botten te geven en paralelle, voor vrouwen herkenbare verhaallijnen te ontwikkelen.

Vrouwvriendelijke mannen

Aan de komst van deze nieuwe vrouw- en moedertypes gingen in de lang toonaangevende Scandinavische thrillerliteratuur rechercheurs vooraf die óók zeer nadrukkelijk vader waren, of treurend weduwnaar, of nog steeds belast met de gevolgen van een echtscheiding: Kurt Wallander (Henning Mankell), Van Veeteren en Barbarotti (Håkan Nesser), Martin Beck (Sjöwall & Wahlöö), Konrad Sejer (Karin Fossum). Omdat deze mannen door de vormgeving van hun relaties met vrouwen soms aanvoelen als typisch noordelijke, sociaal-democratische, politiek correcte helden, is het geen wonder dat ze bij mannelijke Scandinavische auteurs weer zijn opgevolgd door vrijer ademende, ongebonden helden: Harry Hole (Jo Nesbø), Michael Blomqvist (Stieg Larsson) en Thomas Ravnsholdt (Michael Katz Krefeld) – zonder dat vrouwen weer gereduceerd zijn tot al of niet criminele femmes fatales, sletjes, alcoholisten, vulgaire nouveaux riches en doortrapte zakenvrouwen (zoals vaak in de omgeving van Raymond Chandlers private eye Philip Marlowe). Integendeel. Om me tot de gegeven voorbeelden te beperken: Nesbø en Larsson hebben ontroerende en verbluffend sterke nieuwe vrouwenrollen bedacht, met als hoogtepunt voorlopig hacker Lisbeth Salander.

Amusement versus noodzaak

In de bestseller-thrillers uit andere culturen dan het koude Europese noorden zoals Frankrijk zijn de mannen- en vrouwenrollen gevarieerder gebleven en komen geloofwaardige, eigentijdse mannelijke en vrouwelijke hoofdpersonen van vlees en bloed zonder noemenswaardig gezinsleven voor. Ik ken deze thrillerculturen verre van volledig maar enkele bekende romans laten wel zien dat een sterke, door moederschap aangedikte vrouwenrol geen onvermijdelijke keus is na alle revolutionaire ontwikkelingen in onze man-vrouw relaties.

(wordt vervolgd)

woman-reading 5 inch

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s